r_dakheli sp_dakheli
به‌روز شده در: ۰۴ مهر ۱۴۰۱ - ۱۰:۱۶
l_dakheli
کد خبر: 179163
2022 August 05 - ۱۳:۱۳ - ۱۴ مرداد ۱۴۰۱ تاریخ انتشار:
رهیاب بررسی کرد:
عاشقان حسینی در مراسم‌ عزاداری یوم العباس یک بار دیگر دلدادگی و شور و شعور حسینی را به نمایش گذاشتند و به یاد رشادت‌های علمدار دشت کربلا به سوگ نشستند.


به گزارش رهیاب، عاشورا در اهواز عرصه تبلور عشق و دلدادگی به خاندان نبوت و امامت ، کانون تجسم سنت ها ، آیین های عزاداری و سوگواری مردم عرب در رثای سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین و نقطه پیوند مستحکم فرهنگ و هویت مردم خوزستان با تشیع و تعالیم تابناک مکتب اهل بیت می باشد و به همین دلیل و برهان روشن مقام معظم رهبری در سال ۷۶ و طی سفر به خوزستان ، اهواز را بندرگاه "صدور تشیع" معرفی و نام نهادند.

معرفی حاکم اهواز از سوی ائمه اطهار حتی در زمان استقرار دولت های اموی و عباسی و آثار قدمگاه و اقامت امام رضا علیه السلام در محله عامری کنونی و همچنین وجود شهر تاریخی عسکر مکرم در شمال اهواز بعنوان زادگاه دانشمندان بزرگ و مرکز علمی جهان اسلام در قرن های سوم تا پنجم هجری همه بر صبغه شیعی اهواز و باور عمیق مردمان آن به مکتب اهل بیت در دوره های مختلف تاریخی پس از ظهور اسلام دارد.

وجود شاعران بزرگ و نامدار پرورش یافته در مدرسه عاشورا همچون ابن سکیت دورقی ، دعبل خزاعی تا ملافاضل سکرانی، شیخ ابراهیم دیراوی، سید شعاع فاخر ، علی عباس حزباوی، عزیز فیصلی و ... نوحه های نغز و پر محتوا ، اشعار حماسی ، مقتل خوانی ، توزیع نذری در طول ایام دهه محرم ، برپایی حسینه ها و تکیه های پرتعداد بویژه در خرمشهر. آبادان و اهواز ، برگزاری سه بار مراسم روضه و خطابه در حسینه ها و مساجد مرکزی شهرها و روستاها طی دهه نخست محرم ، تعزیه های تاریخی در روستای خلف الحیدر شوش، برپایی مواکب پذیرایی از عزاداران تنها نمونه ها و مصادیق اندکی از انبوه مظاهر فرهنگ عاشورایی در اهواز و سایر مناطق خوزستان است.اما آنچه بیش از همه برجستگی داشته و مردم عرب خوزستان و اهواز در طول قرن های اخیر آنرا پاس و گرامی میدارند "یوم العباس" یا همان روز هفتم محرم می باشد.

همه می دانیم حادثه کربلا در سال ۶۱ هجری صرفا در نیم روز عاشورا و در بازه زمانی صبح تا اقامه نماز ظهر رخ داده و امام حسین علیه السلام و ۷۲ تن از یاران با وفابش طی آن به فیض شهادت نائل شدند اما شیعیان و پیروان ثارالله در راستای تکریم مقام شهدای عاشورا ، روزهای دهه نخست محرم را به نام اصحاب و اهل بیت سیدالشهدا نامگذاری کرده اند که از جمله آن مردم عرب خوزستان ، روز هفتم را به "یوم العباس" و مناسبتی جهت تجلیل و گرامی داشت مقام شامخ فقیه آل علی حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام قرار داده اند.

حضرت ابالفضل (ع) در واقعه کربلا چندین بار به میدان جنگ رفت و بازگشت؛ از جمله اینکه پس از شهادت برادرانش (فرزندان امیرمؤمنان (ع)) به میدان جنگ رفت و این رجز را می خواند و می جنگید:
قسم به خداوندی که عزیزترین و عظیم ترین است، قسم به حجر، صداقت و زمزم.
قسم به صاحب حطیم، قسم به فنا، قسم به محرم؛ امروز تنم با خون خضاب می شود.
پیشاپیش کسی که صاحب فضیلت و کرامت است و آن فرد، حسین (ع) صاحب افتخارات و مقدم بر همه است. (الفتوح، ج5: 125؛ ابصار العین: 30؛ مقتل الحسین، ج2: 30)

هنگامی که، همه اصحاب امام حسین (ع) شهید شدند و عطش بر کودکان غالب شد. آن گاه آن حضرت به حضرت عباس (ع) فرمود: «مشک را بردارید و برای کودکان آبی بیاورید.» این در صورتی بود که چهار هزار نفر از شریعه فرات محافظت می کردند و حضرت ابالفضل (ع) باید تنهای تنها به آب می رسید.
سقای کربلا، با مشکی بر شانه و عَلَمی در دست و شمشیری در دستِ دیگر وارد میدان جنگ شد و به سوی فرات حرکت کرد. لشکر عمر بن سعد، منظور وی را فهمیدند و به صورت جمعی و گسترده، به ایشان حمله کردند. حضرت عباس (ع) در این هنگام، این رجز را می خواند و می جنگید:
امروز با اطمینان کامل، جنگ سنگینی با شما می کنم، و در دفاع از فرزند پیامبر (ص) جانفشانی می کنم.
آن قدر با شمشیر هندی بر شما می زنم تا دست از جنگِ با مولا و سرورم بردارید.
من عباس، صاحب عشق و محبت اهل البیت هستم، فرزند امام علیِ طاهر و پاکیزه (ع) و تأیید شده خداوندم. (مقتل الحسین و مصرح اهل البیت: 90)
قندوزی حنفی نوشته است: آن حضرت، زمانی این رجز را می خواند که تیرهای فراوانی به بدنش اصابت کرده بود.

حضرت عباس (ع) با نگهبان های شریعه فرات جنگید و 80 نفر از آن ها را کشت. وی زخم های زیادی برداشت و تیرهای زیادی بر بدنش اصابت کرد و خون از بدنش جاری بود. او با این وضعیت وارد شریعه فرات شد، مشک را پر از آب کرد، کفی از آب برداشت و به لبان خشکیده اش نزدیک کرد؛ ولی چون به یاد تشنگی امام حسین (ع) و اطفالش افتاد، آب را بر روی آب ریخت و از شط فرات بیرون آمد. سپس به سوی خیمه ها حرکت کرد تا آب را به خیمه برساند؛ ولی دشمن، مسیر را بسته بود. در آن هنگام، حضرت ابالفضل (ع) این رجز را می خواند و می جنگید و به پیش می رفت:
یا نَفسُ مِن بعدِ الحسین هُونی و بعدَهُ لاکُنتَ أن تَکُونِی
هذا الحُسَینُ واردُ المَنُون و تَشرَبینَ بارِدَ المَعین
هیهاتَ مَا هَذَا فِعالُ دِینِی و لافِعَالُ صادِقِ الیَقِینِ
ای نفس! زندگی پس از امام حسین (ع) چه معنایی دارد؟! بعد از او زنده نباشی که زندگی را ببینی.
این امام حسین (ع) است که در مشکلات افتاده است؛ تو می خواهی آب خنک و گوارا را بیا شامی؟!
این کار در آداب و فرهنگ من هرگز وجود ندارد. این عمل از فرد صادق حقیقی به دور است. (مقتل الحسین و مصرع اهل بیته: 91؛ بحارالانوار، ج45: 41)

لشکر ابن سعد اطرافش را گرفتند و تیربارانش کردند؛ به گونه ای که تیرهای بسیاری بر بدنش بود. حضرت، این رجز را می خواند و می جنگید تا آب را به خیمه ها برساند:
لا أرهَبُ المَوتَ إذا المَوتُ رَقَا حَتَّی اَواری فی المَصَالیتِ لَقَی
نفسی لِنَفس المُصطَفی الطُّهرِ وَقَا إنّی أنا العبّاسُ اُغدُو بِالسَّقا
و لا اَخَافُ الشَّرَّ یوم المُلتَقَی
زمانی که مرگ فراگیر شده و از سر و کله آدم بالا می رود، من از مرگ فرار نمی کنم تا اینکه با مرگ روبرو شوم و آن را بپوشم.
جانم به فدای جانِ پیامبر پاک (ص) (یعنی امام حسین (ع)) باد که در خطر واقع شده است. من عباس هستم که پیمان سقائی بسته ام.
در روزی که نیکی و زشتی با هم ملاقات می کنند و درگیر می شوند، من از سختی ها نمی ترسم و با آن روبه رو می شوم. (عوالم المعلوم، ج17: 273؛ مناقب آب ابی طالب ج4: 117).

آن حضرت می جنگید و راهش را به سوی خیمه ها باز می کرد. دشمن از هر سوی برایش تیر می انداخت، بر بدنش تیرهای فراوانی بود؛ ولی همچنان می جنگید، تا اینکه زید بن ورقا با کمک حکیم بن طفیل و دیگران از کمین بیرون آمدند و ناگاه شمشیری بر دست راست وی زد و دست راستش قطع شد، حضرتش فوری شمشیر را با دست چپ گرفت، می جنگید و به سوی خیمه می رفت تا آب را به اطفال برساند؛ آن هنگام بود که این رجز را می خواند و می جنگید:
به خدا قسم! گرچه دست راستم را قطع کردید، من همیشه و در هر حال از دینم حمایت می کنم.
و از امام صادق و برحق، و پسر پیامبر طاهر و امین (ص) حمایت می کنم. (مقتل الحسین و مصرع اهل بیته: 337؛ بحارالانوار، ج45: 40)

حضرت ابالفضل (ع) با دست چپ می جنگید و به پیش می رفت؛ در حالی که دست راستش را نداشت و خون زیادی از ایشان رفته بود. در این هنگام، حکیم بن طائی با همدستی عبدالله بن شیبانی و نوفل الازرق از کمین بیرون آمد و ضربه ای را بر دست چپش زد و آن را قطع کرد. با وجود این، علمدار کربلا (ع) به سوی دشمن حمله می کرد تا راه را به سوی خیمه های باز کند و آب را به خیمه برساند. آن جناب در این زمان، این رجز را می خواند:
ای نفس! از کفار نترس، تو را به رحمت خداوند جبار بشارت می دهم.
و در بهشت، به هم جواری با پیامبر (ص) که آقا و برگزیده است، بشارت می دهم. این ها با سرکشی و طغیان [در دین،] دست چپم را قطع کرده اند.
خداوندا! این ها را به آتش سوزان جهنم داخل کن. (مناقب آل ابی طالب، ج4: 117؛ عوالم المعلوم، ج17: 284)

عمر بن سعد در این هنگام فریاد زد و گفت: «مشک را هدف قرار دهید، اگر آب به خیمه برسد و حسین، آب بیاشامد، یک نفر از شما زنده نخواهید ماند. آن گاه فردی مشک را با تیر زد و آبش بر زمین ریخت. سپس تیری دیگر بر سینه ابالفضل (ع) نشست که رمق را از حضرت گرفت. لشکر ابن سعد، آن حضرت را محاصره کردند و هر کسی ضربه ای می زد. در این بین یکی عمود آهنین بر سر آن جناب زد و ایشان از اسب افتاد و صدا زد: «یا اباعبدالله علیک منی السلام.» امام حسین (ع) خود را به ایشان رساند، سرش را بر دامن گرفت، گریه کرد و فرمود: «الآن کمرم شکست و چاره و تدبیرم گسسته شد.» (مقتل الحسین و مصرع اهل بیته: 91، 93؛ منتهی الآمال، ج1: 464)

گرچه تمام صفات حضرت ابوالفضل چشم گیر بود، ولی شجاعت در بین آنها نمایانگری خاصی داشت، در کتاب سردار کربلا آمده است که حضرت عباس(ع) در شجاعت خود یادآور حیدر کرار بود و در واقع تمام خصایل نیک پدر در سرشتش جای داشت. دست خدا جز پدرش نبود و قدرت الهی در او تجلی می‌یافت.

دلاوری حضرت عباس(ع) نه تنها در حماسه کربلا نمایانگر بود، بلکه در صفین نیز نمایان شده بود به ویژه در جنگ صفین افراد زیادی را کشت و حیرت همگان را از آن دلاوری برانگیخت.

به پاس این همه رشادت، خوزستانی ها در یوم العباس و یک شب پیش از آن مجالس حسینی و نوحه ها به نام و مناقب قمر بنی هاشم زینت می یابد و سینه زنی ها سنگین تر و روضه ها حماسی تر می شود.شعارها و تحدیات حضرت ابوالفضل در روز عاشورا علاوه بر تحریک عواطف ، روح ایستادگی ، شهامت و شهادت را در وجود عزاداران مجالس علمدار کربلا زنده می کند .جملات و مقاطعی همچون : "یا نَفسُ مِن بَعد الحسین هُونی/فَبَعده لاکُنت ان تَکُونی /هذا حسین شارب المَنون /و تشرَبین بارِد المَعینی/ هَیهات ما هذا فِعال دینی /ولا فِعال صادقُ الیقینی.

کفالت زینب ، گفتگوی شمر ابن ذوالجوشن با حضرت ابوالفضل علیه السلام در نزدیکی خیمه زینب کبری سلام الله علیها، حمل آب به اردوگاه امام حسین ، شجاعت کم نظیر، شهادت مظلومانه و حکایت فرزندان ام البنین از موضوعات مهم محالس روضه خوانی در شب هفتم و یوم العباس می باشد.

راه اندازی دسته ها (دایره) عزاداری در سطح محلات شهری و معابر روستایی از جمله مظاهر دیگر یوم العباس در خوزستان و اهواز است. آن هنگام که روز هفتم محرم فرا می رسد از ساعات اولیه بامداد تا غروب آفتاب در نقطه نقطه اهواز و سایر شهرهای خوزستان شور ، شوق و نشاط خاصی برای خدمت و سوگواری شکل می گیرد از کوی عامری، صخیریه ، آسیه آباد ، حصیرآباد تا آخراسفالت و کوی مشعلی و کوت عبدالله و از بروال تا زرگان اسباب پخت و پز برپا و هزاران ولیمه ، موکب توزیع نذورات و مجالس سوگواری برگزار می شود .مسجد و حسینیه حاج احمد عامری و مسجد خیری کوی عامری ، حسینیه معشوری ، مسجد امام رضا و حسینیه شیخ حسین در آسیه آباد و مساجد ابوالفضل و امام حسن حصیراباد به کانون جوشش عواطف و احساسات جوانان مومن و دلداده مکتب عاشورا و مدرسه کربلا تبدیل و صحنه های ماندگاری برای ابراز محبت به آل الله ترسیم می گردد.

جوانان لشکرایاد نیز در شامگاه روز هفتم ماه محرم براساس سنت دیرینه مردم عرب اهواز ، مراسم عزاداری ویژه "یوم العباس" را برگزار می کنند.نوحه خوانی به سبک سنتی با نوای گرم "سالم صافی" و سینه زنی "چلاب" از جلوه های مراسم یوم العباس در منطقه رفیش بود . در این روز جوانان لشکر آباد خاطرات گذشته را در ذهن ها زنده می کنند تا سنت ها و فرهنگ عاشورایی اهوازی ها در کتاب زرین تاریخ این سرزمین ماندگار شود.

در ملاشیه ، عین ۲ ، کوی علوی ، سیاحی و ... هر ساله بزرگترین موکب عزاداری در راستای ابراز محبت خالصانه به ساحت ساقی تشنه لبان نینوا با مشارکت چند هزار نفر خصوصا جوانان ، راه اندازی و مردم این محلات مناسبت روز هفتم را گرامی می دارند.

مراسم بزرگ یوم العباس (ع) همزمان با تاسوعای حسینی در دیگر شهر های خوزستان باحضور پرشور مردم مومن و عاشورایی نیز برگزار می شود.

در مجموع روز هفتم میراث ماندگار عاشورایی خورستانی ها است که انتظار می رود سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نسبت به ثبت "یوم العباس "به عنوان بخشی از فرهنگ اقدام و از مظاهر عاشورایی مردم خوزستان پاسداری نماید.

انتهای پیام/
بازدید از صفحه اول
sendارسال به دوستان
printنسخه چاپی
r_sar_karikator
نظر شما
l_rsar1
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
تلگرام داخل خبر
br_box_ltab
bl_box_ltab
اینستاگرام داخل خبر
br_box_ltab
bl_box_ltab
اینستاگرام داخل خبر